مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری فصلنامه پژوهش‌های اخلاقی (انجمن معارف اسلامی ایران) 2383-3279 16 3 2026 3 14 Comparison of International Commercial and Investment Arbitration; The Intersection of Legal Principles and Ethical Obligations in Pursuit of Procedural Justice سنجه داوری تجاری بین‌المللی و داوری بین‌المللی سرمایه‌گذاری؛ تلاقی اصول حقوقی و الزامات اخلاقی در راستای عدالت رویه‌ای 99 120 fa ندا حیدری مقدم گروه حقوق بین‎الملل عمومی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران احمد فاطمی گروه حقوق بین‎الملل عمومی، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اسلامشهر، ایران محمدعلی کفایی فر گروه حقوق بین‎الملل عمومی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران 2025 1 14 <p>In international legal systems, arbitration is one of the most significant methods for resolving disputes in trade and investment. Commercial arbitration and investment arbitration share fundamental principles such as impartiality, fair trial, and binding decisions, yet they differ significantly in terms of dispute scope, party composition, and governing rules. Commercial arbitration occurs between private parties and corporations, offering greater flexibility, whereas investment arbitration, due to the involvement of states, is influenced by international treaties and sovereign considerations. Procedural justice remains a crucial challenge in both types of arbitration. Issues such as arbitrator selection, transparency, the conflict between confidentiality and public access, and potential misuse of arbitration mechanisms impact the legitimacy of the system. The findings of this study indicate that institutional and structural differences between the two arbitration systems affect the implementation of procedural justice, and balancing investor protection with state sovereignty remains a persistent challenge. This research, using a descriptive-analytical method, conducts a comparative analysis of these two arbitration frameworks and their impact on procedural justice and ethical considerations.</p> <p>در نظام حقوقی بین&zwnj;المللی، داوری یکی از مهم&zwnj;ترین روش&zwnj;های حل&zwnj;وفصل اختلافات در حوزه تجارت و سرمایه&zwnj;گذاری محسوب می&zwnj;شود. داوری تجاری و داوری سرمایه&zwnj;گذاری هرچند اصولی مشترک مانند بی&zwnj;طرفی، دادرسی منصفانه و الزام&zwnj;آور بودن آراء دارند، اما از نظر قلمرو دعاوی، ترکیب طرفین و قواعد حاکم تفاوت&zwnj;های اساسی دارند. داوری تجاری میان اشخاص خصوصی و شرکت&zwnj;ها شکل می&zwnj;گیرد و انعطاف&zwnj;پذیری بیش&zwnj;تری دارد، درحالی&zwnj;که داوری سرمایه&zwnj;گذاری، به دلیل حضور دولت&zwnj;ها، تحت تأثیر معاهدات بین&zwnj;المللی و ملاحظات حاکمیتی است. عدالت رویه&zwnj;ای یکی از چالش&zwnj;های مهم در هر دو نوع داوری است. انتخاب داوران، شفافیت فرآیند داوری، تعارض میان اصل محرمانگی و حق دسترسی عمومی و سوءاستفاده از فرآیند داوری، از جمله موانعی است که بر مشروعیت این نظام تأثیر می&zwnj;گذارد. یافته&zwnj;های پژوهش نشان می&zwnj;دهد که تفاوت&zwnj;های نهادی و ساختاری در هر دو نوع داوری، بر نحوه اجرای عدالت رویه&zwnj;ای اثرگذار است و ایجاد توازن میان حمایت از سرمایه&zwnj;گذاران و حفظ حاکمیت دولت&zwnj;ها، همچنان یک چالش اساسی باقی مانده است. نوشتار حاضر با روش توصیفی-تحلیلی، به بررسی مقایسه&zwnj;ای این دو نظام داوری و تأثیر آن&zwnj;ها بر عدالت رویه&zwnj;ای و ملاحظات اخلاقی پرداخته است.</p> http://akhlagh.saminatech.ir/fa/Article/Download/53290