مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری فصلنامه پژوهش‌های اخلاقی (انجمن معارف اسلامی ایران) 2383-3279 16 4 2026 5 28 An Ethical Approach to the Social Dimensions of the Golden Rule in Parvin Etesami's Poems رهیافتی اخلاقی بر ابعاد اجتماعی قاعده زرین در اشعار پروین اعتصامی 269 287 fa اعظم وفایی استادیار دانشگاه قم، قم، ایران 2025 8 23 <p>The phrase “What you like for yourself, like for others, and what you dislike for yourself, dislike for others” is the content of the Golden Rule, which is a moral rule aimed at expanding good deeds and eradicating moral vices. In addition to ethics, it is also used in other sciences such as sociology, psychology, and literature. Parvin Etesami refers to it in her Divan and says: “Do not like someone else’s suffering, do not like someone else’s suffering for yourself; on someone else’s shoulders is a burden that you cannot bear yourself.” She considers purity of conscience to be one of the foundations of this moral principle and considers conscious self-control to be a result of it. Accordingly, in her social poems, she relies on two elements of awareness and motivation. In her poems, she addresses unjust rulers, bribe-taking judges, oppressive employers, and hypocrites, calling on them to make a fair judgment of their actions so that they can achieve a kind of conscious control by realizing the ugliness of their actions. This rule is depicted in the form of Parvin's didactic poems and literary debates, and the art of the soul of objects is well demonstrated. Creating inner self-awareness, adopting oneself in place of others, and consciously controlling oneself and others are elements of the Golden Rule that are abundantly found in Parvin's poems. Literary scholars not only do not see the existence of deterministic poems, the negation of the moral agent's free will, and content conflicts as a flaw in Parvin, but they have considered it her creative leadership in using the art of confrontation and irony.</p> <p>عبارت «آنچه برای خود می&zwnj;پسندی برای دیگران هم بپسند و آنچه برای خود نمی&zwnj;پسندی برای دیگران هم مپسند» مفاد قاعده زرین است که قاعده&zwnj;ای اخلاقی با هدف گسترش خیرات و محو رذائل اخلاقی است. علاوه بر اخلاق درعلوم دیگر همچون جامعه شناسی، روان شناسی و ادبیات نیز کاربرد دارد. پروین اعتصامی در دیوان خود به آن اشاره کرده و می&zwnj;گوید: «به کس مپسند رنجی کز برای خویش نپسندی؛ بدوش کس منه باری که خود بردنش نتوانی.» وی طهارت وجدان را از مبانی این اصل اخلاقی دانسته و خویشتن داری اگاهانه را منبعث از ان می&zwnj;د&zwnj;اند. بر این اساس در اشعار اجتماعی خود بر دو عنصر اگاهی بخشی و انگیزه دهی تکیه می&zwnj;کند. وی در اشعارش در خطاب به حاکمان جور، قاضیان رشوه خوار، کارفرمایان ستمگر و عابدان ریا کار آنها را به قضاوتی منصفانه نسبت به افعالشان فرا میخواند تا با درک زشتی اعمال خود به نوعی کنترل&zwnj;گری اگاهانه دست یابند . این قاعده در قالب اشعار تعلیمی و مناظرات ادبی پروین به تصویر کشیده شده و هنر جان دارانگاری اشیاء به خوبی به نمایش گذاشته است. ایجاد خود اگاهی درونی، اتخاذ خود به جای دیگران، کنترل&zwnj;گری اگاهانه خود و دیگران از عناصر قاعده زرین است که به وفور در اشعار پروین یافت می&zwnj;شود. ادب پژوهان وجود اشعار جبرگرایانه، نفی اختیار فاعل اخلاقی و تعارضات محتوایی را نه تنها عیب بر پروین نمی&zwnj;بینند بلکه آن راهنرآفرینی وی در استفاده از صنعت تقابل و آیرونی دانسته&zwnj;اند.</p>

http://akhlagh.saminatech.ir/fa/Article/Download/53703