مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری فصلنامه پژوهش‌های اخلاقی (انجمن معارف اسلامی ایران) 2383-3279 16 4 2026 5 28 Psychotherapy through Reframing in the Light of the Masnavi-ye Maʿnavi روان درمانگری در پرتو باز انگاری به روش مثنوی معنوی 217 243 fa محمدرضا موحّدی دانشیار گروه زبان وادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایران عزیز الله مولوی وردنجانی استادیار گروه فقه و حقوق، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران 2025 9 1 <p>This study adopts an analytical–psychological approach to examine selected ethical and mystical writings of Rumi, viewing him as a psychotherapist who, rather than offering mere moral instruction, employs a cognitive–therapeutic method grounded in the reinterpretation of concepts. In his intellectual framework, the roots of suffering, boredom, depression, and anxiety lie not in external realities but in human perceptions, interpretations, and mental images of the self and existence. By replacing maladaptive and negative cognitions with constructive, uplifting, and meaningful ones, Rumi seeks to reform human cognition, emotion, and behavior in confronting life’s challenges. His preventive notions—such as self-responsibility, distinguishing mentality from reality, demonizing melancholy and divinizing joy, and reflective interpretation of psychological fluctuations—teach the reader to locate the source of psychological distress within one’s own attitudes and choices. Conversely, his therapeutic notions—such as divine and saintly healing, sanctification of suffering, mirror-metaphor of death, remembrance-based therapy, and patience as the key to transcendence—serve as mechanisms for restoring peace, meaning, and hope. These notions display a striking convergence with the principles of meaning-centered psychotherapy and cognitive–behavioral therapy (CBT)..</p> <p>در این پژوهش، با نگاهی تحلیلی- روان&zwnj;شناختی، به بخش هایی از آثار اخلاقی- عرفانیِ مولانا به مثابه یک روان&zwnj;درمانگر نگریسته می شود که به&zwnj;جای پنددهی صرف، روشی شناخت&zwnj;درمانگرانه و مبتنی بر بازانگاری مفاهیم اتخاذ کرده است. در منظومه&zwnj;ی فکری وی، ریشه&zwnj;ی رنج، ملال، افسردگی و اضطراب نه در واقعیت&zwnj;های بیرونی بلکه در ادراک&zwnj;ها، تفسیرها و نقاشی&zwnj;های ذهنی انسان از خویشتن و هستی نهفته است با جایگزین کردن انگاره&zwnj;های سازنده، نشاط&zwnj;آور و معنابخش به&zwnj;جای تلقی&zwnj;های ناسازگار و منفی، می&zwnj;کوشد به اصلاح شناخت، هیجان و رفتار انسان در مواجهه با چالش&zwnj;های زندگی کمک کند. انگاره&zwnj;های پیشگیرانه&zwnj;ی او همچون «خودمسئول&zwnj;انگاری»، «متمایز&zwnj;انگاری ذهنیت و واقعیت»، «دیو&zwnj;انگاری ملال و خدا&zwnj;انگاری شادی» و «بازتاب&zwnj;انگاری نوسانات روانی» به مخاطب می&zwnj;آموزند که ریشه&zwnj;ی بحران&zwnj;های روانی را در نگرش و انتخاب&zwnj;های درونی خود بجوید. در مقابل، انگاره&zwnj;های درمانگرانه&zwnj;ی او همچون «درمان&zwnj;انگاری خدا و اولیا»، «مقدس&zwnj;انگاری رنج»، «آینه&zwnj;انگاری مرگ»، «ذکر&zwnj;درمانی» و «کلید&zwnj;انگاری صبر» سازوکارهایی برای بازیابی آرامش، معنا و امید معرفی می&zwnj;کنند. این انگاره&zwnj;ها هم&zwnj;پوشانی چشمگیری با مفاهیم روان&zwnj;درمانی معناگرا و درمان&zwnj;های شناختی- رفتاری دارند.</p>

http://akhlagh.saminatech.ir/en/Article/Download/53701