مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری فصلنامه پژوهش‌های اخلاقی (انجمن معارف اسلامی ایران) 2383-3279 10 37 2019 9 20 Semantic Analysis of the Concepts of Arrogance (Istikbār) and Oppression of the Weak (Istiḍʿāf) in the Qur'an and Hadith تحلیل معناشناختی واژگان استکبار و استضعاف در قرآن و روایات 303 342 fa فاطمه نصرتی موموندی دانشجوی دکتری زبان‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران ایران 2018 5 1 <p>The present study aims to conduct a semantic analysis of the concepts of Istikbār (arrogance) and Istiḍʿāf (oppression or weakening of the vulnerable) in the Holy Qur'an and Islamic Hadith, while clarifying the conceptual relationship between these two terms. This research employs a descriptive-analytical approach based on library research. Data were collected and analyzed from Qur'anic verses, authentic Hadith, and classical exegetical and lexical sources. The findings indicate that the terms Istikbār, Mustakbir (arrogant), Istiḍʿāf, and Mustaḍʿaf (the oppressed or marginalized) have a distinctly Qur'anic origin and have acquired meanings within the Qur'anic semantic system that extend beyond their lexical definitions. In the Qur'an and Hadith, Istiḍʿāf is not confined to physical or economic weakness; rather, it encompasses intellectual, cultural, social, political, and economic dimensions. Conversely, Istikbār is not merely an individual moral trait but is manifested in both overt and covert forms, including arrogance toward God, the prophets, believers, and the oppressed, as well as political, economic, and cultural arrogance. Among the most significant consequences of arrogance are estrangement from the truth, moral decline, the degradation of human dignity, the spread of hatred and hostility, oppression and injustice, and ultimately individual and societal destruction. Overall, the semantic analysis of these two concepts demonstrates that the Holy Qur'an presents a comprehensive framework for understanding the dynamics of power, justice, and human responsibility by portraying the confrontation between the forces of arrogance and the oppressed.</p> <p>هدف این پژوهش، تحلیل معناشناختی واژگان «استکبار» و «استضعاف» در قرآن کریم و روایات اسلامی و تبیین روابط مفهومی میان این دو واژه است. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه&zwnj;ای انجام شده و داده&zwnj;های آن از آیات قرآن، روایات معتبر و منابع تفسیری و لغوی گردآوری و تحلیل شده است. یافته&zwnj;ها نشان می&zwnj;دهد که واژه&zwnj;های «استکبار»، «مستکبر»، «استضعاف» و «مستضعف» دارای خاستگاهی قرآنی بوده و در نظام معنایی قرآن، مفاهیمی فراتر از معنای لغوی خود یافته&zwnj;اند. استضعاف در قرآن و روایات تنها به ضعف جسمانی یا اقتصادی محدود نیست، بلکه ابعاد گوناگونی از جمله استضعاف فکری، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی را در بر می&zwnj;گیرد. در مقابل، استکبار نیز صرفاً به تکبر فردی محدود نشده و در قالب استکبار آشکار و پنهان، استکبار در برابر خداوند، پیامبران، مؤمنان و مستضعفان و نیز استکبار سیاسی، اقتصادی و فرهنگی تجلی می&zwnj;یابد. از مهم&zwnj;ترین پیامدهای استکبار نیز می&zwnj;توان به دوری از حق، سقوط اخلاقی، نابودی کرامت انسانی، ایجاد کینه و دشمنی، ستم&zwnj;گری و در نهایت هلاکت فردی و اجتماعی اشاره کرد. در مجموع، تحلیل معناشناختی این دو واژه نشان می&zwnj;دهد که قرآن کریم با ترسیم تقابل میان جبهه استکبار و استضعاف، الگویی جامع برای شناخت روابط قدرت، عدالت و مسئولیت انسان در جامعه ارائه کرد.</p>

http://akhlagh.saminatech.ir/en/Article/Download/54787