تحلیل ساختاری نظام اسمائی در اندیشه عرفانی علامه درودآبادی با تأکید بر کتاب شرحالاسماء الحسنی
محورهای موضوعی : Ethics and Islamic Education
1 - دکتری تصوف و عرفان اسلامی دانشگاه ادیان و مذاهب اسلامی
کلید واژه: احصاء اسماء, نظام اسمائی, انتشاء اسماء, اسم اعظم.,
چکیده مقاله :
تبیین جایگاه اسماء و صفات الهی، از اساسیترین مباحث هستیشناسی در عرفان اسلامی است؛ بهگونهای که نظام خلقت در نگاه عارف، چیزی جز مَجالی و مظاهرِ کمالاتِ ذاتِ حق در جلبابِ اسماء نیست. در این میان، تدوین «نظاموارههای اسمائی» توسط اندیشمندان مسلمان، با دو هدف محوری صورت گرفته است: نخست، تبیین مراتب تنزل وجود در قوس نزول و دوم، چگونگی توسل و پیوند مخلوق با ساحت قدس ربوبی در قوس صعود. یکی از الگوهای متمایز در این ساحت، متعلق به علامه سید حسین درودآبادی در کتاب «شرحالاسماء الحسنی» است. وی با رویکردی پیوندگرایانه میان شهود عرفانی و آموزههای وحیانی مکتب امامیه، نظامی را ترسیم میکند که ریشه در احادیث معصومین (ع) دارد. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی، به واکاوی ساختاری نظام اسمائی در اندیشه درودآبادی پرداخته و درصدد است تا چگونگی ابتنای این نظام بر مبانی روایی و تمایزات آن با الگوهای مشابه را تبیین نماید.
Elucidating the status of the Divine Names and Attributes is among the most fundamental ontological discourses in Islamic mysticism (Irfan); so much so that in the eyes of the gnostic, the system of creation is nothing but the loci of manifestation (mazahir) for the perfections of the Divine Essence, veiled in the garb of the Names. In this context, the formulation of “Nominal Systems” (nomenclatures of Names) by Muslim thinkers has been driven by two pivotal objectives: first, to explain the stages of the descent of existence in the “Arc of Descent” (Qaws al-Nuzul), and second, to delineate the manner of the creature’s recourse and connection to the Sacred Divine Presence in the “Arc of Ascent” (Qaws al-Su’ud). One of the distinct models in this field belongs to Allameh Seyyed Hossein Doroudabadi in his work, Sharh al-Asma’ al-Husna. Adopting an integrative approach that bridges mystical intuition (shuhud) and the revelatory teachings of the Imami school, he delineates a system rooted in the traditions (Hadith) of the Infallibles (AS). Employing a descriptive-analytical method, the present research analyzes the structural framework of the nominal system in Doroudabadi’s thought, aiming to demonstrate how this system is predicated on tradition-based foundations and to highlight its distinctions from similar models.
قرآن کریم.
آشتیانی، سید جلالالدین. (۱۳۸۱). شرح بر زاد المسافر. چاپ سوم. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
آقا بزرگ تهرانی، محمدحسن. (۱۴۰۸ ق). الذریعه إلی تصانیف الشیعه. قم: اسماعیلیان.
ابن عربی، محییالدین. (۱۳۷۰). فصوص الحکم. تعلیق ابوالعلی عفیفی. چاپ دوم. قم: انتشارات الزهراء (س).
ابن عربی، محییالدین. (بیتا). الفتوحات المکیه (۴ جلدی). بیروت: دار الصادر.
ابنماجه، محمد بن یزید. (بیتا). سنن ابنماجه. تعلیق محمد فؤاد عبدالباقی. بیروت: مطبعة دار إحیاء الکتب العربیة.
امین، سید محسن. (۱۴۰۶ ق). أعیان الشیعه. بیروت: دار التعارف للمطبوعات.
امام خمینی، سید روحالله. (۱۳۷۰). آداب الصلاة. چاپ هفتم. قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
امام خمینی، سید روحالله. (۱۳۸۸). ترجمه و شرح دعای سحر. ترجمه سید احمد فهری. چاپ دوم. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
باخرزی، یحیی. (۱۳۸۳). أوراد الأحباب و فصوص الآداب. به کوشش ایرج افشار. چاپ دوم. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
بانوی اصفهانی، نصرتبیگم امین. (۱۳۶۱). مخزن العرفان در تفسیر قرآن. تهران: نهضت زنان مسلمان.
برومر، ونسان. (۱۳۹۲). هنگام نیایش چه میکنیم. ترجمه اشکان بحرانی و مسعود رهبری. تهران: انتشارات هرمس.
بِنسیراخ، یشوع. (۱۳۸۴). حکمت بنسیراخ. ترجمه پیروز سیار. تهران: نشر نی.
پلاسی الشیرازی، حسن بن حمزه. (۱۳۶۸). تذکره خواجه محمد بن صدیق کججانی. ترجمه مولانا نجمالدین طارمی. چاپ دوم. خانقاه احمدی.
جامی، عبدالرحمن. (۱۳۵۸). الدرة الفاخرة. با اهتمام نیکولاهیر و علی موسوی بهبهانی. تهران: مؤسسه مطالعات اسلامی.
جلال حسینی، سید محمدحسین. (۱۴۲۲ ق). فهرس التراث. قم: انتشارات دلیل ما.
حسینی جرجانی، سید امیر ابوالفتوح. (۱۴۰۴ ق). آیات الأحکام (جرجانی). تحقیق میرزا ولیالله اشراقی سرابی. تهران: انتشارات نوید.
حسنزاده آملی، حسن. (۱۳۸۱). هزار و یک کلمه. چاپ سوم. قم: بوستان کتاب.
دیلمی، حسن بن ابیالحسن. (۱۴۱۲ ق). إرشاد القلوب إلی الصواب. قم: شریف رضی.
سجادی، سیدجعفر. (۱۳۷۳). فرهنگ معارف اسلامی. چاپ سوم. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
سید رضی، محمد بن حسین. (۱۴۱۴ ق). نهجالبلاغه. قم: هجرت.
شجاعی، محمد. (۱۳۹۰). اَسماء الحسنی. چاپ چهارم. تهران: سروش.
شیخ صدوق، محمد بن علی. (۱۳۹۸ ق). توحید صدوق. قم: جامعه مدرسین.
شیخ صدوق، محمد بن علی. (۱۴۰۰ ق). امالی صدوق. چاپ پنجم. بیروت: (ناشر ذکر شود).
شیخ عباس قمی. (بیتا). مفاتیح الجنان. (نسخههای مختلف).
صدرالدین قونوی، محمد بن اسحاق. (۱۳۷۱). الفکوک. تصحیح محمد خواجوی. تهران: انتشارات مولی.
صادق علیهالسلام (امام)، جعفر بن محمد. (۱۳۷۷). مصباح الشریعة. ترجمه عبدالرزاق گیلانی، تصحیح رضا مرندی. تهران: انتشارات پیام حق.
فیض کاشانی، ملا محسن. (۱۳۶۰). کلمات مکنونة من علوم أهل الحكمة و المعرفة. تصحیح عزیز الله عطاردی. چاپ دوم. تهران: انتشارات فراهانی.
فیض کاشانی، ملا محسن. (۱۳۸۷). مجموعه رسائل فیض. تحقیق محمد امامی کاشانی و بهراد جعفری. تهران: مدرسه عالی شهید مطهری.
قشیری، ابوالقاسم عبدالکریم. (۱۴۲۲ ق). شرح أسماء الله الحسنی. تحقیق عبدالروف سعید و سعد حسن محمد علی. قاهره: دار الحرم للتراث.
کلینی، محمد بن یعقوب. (۱۳۶۲). کافی. چاپ دوم. تهران: انتشارات اسلامیه.
گناآبادی، سلطان محمد. (۱۳۷۲). بیان السعادة فی مقامات العبادة. ترجمه رضا خانی و حشمتالله ریاضی. تهران: مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه پیامنور.
گوهرین، سید صادق. (۱۳۶۸). شرح اصطلاحات تصوف. تهران: زوار.
گاندی، مهاتما. (۱۳۹۱). نیایش. ترجمه شهرام نقشتبریزی. چاپ هفتم. تهران: نشر نی.
مجلسی، محمدباقر. (بیتا). بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار. تهران: انتشارات اسلامیه.
معصوم، حسین. (۱۳۸۴). اسم اعظم چیست؟. فصلنامه فلسفه دین، (۴)، صص ۷۳-۸۶.
هاشمی خویی، میرزا حبیبالله. (۱۴۰۰ ق). منهاج البراعة فی شرح نهجالبلاغة. ترجمه حسن حسنزاده آملی و محمدباقر کمرهای. تهران: مکتبة الإسلامیة.
همدانی درودآبادی، سید حسین. (۱۴۲۶ ق). شرح الأسماء الحسنی. تحقیق محسن بیدارفر. چاپ دوم. قم: انتشارات بیدار.
Chesterton, G. K. (1957). St Francis of Assisi. Garden City, NY: (Publisher).
Phillips, C. S. (1986). The Concept of Prayer. London: (Publisher