اندیشهی بازگشت به قرآن در برپایی حکومت الهی (با محوریت دیدگاه شیخ محمد عبده و سید قطب)
محورهای موضوعی : اخلاق و تربیت اسلامی
امیر کردکریمی
1
,
محمد الهی
2
*
1 - استادیار گروه آموزش علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2 - دانشیار گروه معارف اسلامی دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، یاسوج، ایران
کلید واژه: شیخ محمد عبده, سید قطب, قرآن, حکومت الهی, اسلام.,
چکیده مقاله :
جوامع اسلامی از زمان صدر اسلام تا عصر حاضر فراز و فرودهای متعددی داشته اند. جوامع اسلامی در تاریخ خود دوران اوج و شکوهی را تجربه نموده که در آن دوران مصدر علمی و کنش گران فعال در سیاست روز جهان بوده اند. لیکن در عصر حاضر آنچه از جوامع اسلامی مشاهده می شود، ضعف و نالایقی در میان حکام اسلامی و انحطاط فرهنگی، اخلاقی و فقر اقتصادی در میان اقشار مختلف مسلمانان است. علمای اسلامی ریشه ی این مشکلات را دوری از قرآن و چاره ی آنها را بازگشت به اندیشه های قرآنی می دانند. از میان علمای اسلامی شیخ محمد عبده و سید قطب به عنوان علمای نامی اهل سنت به این موضوع پرداخته و چاره ی کار را در بازگشت به قرآن و اجرای احکام الهی در جامعه ی اسلامی می دانند. این مقاله به صورت توصیفی و تحلیلی انجام شده و در نهایت با مطالعه نظریات علمای یاد شده، این نتیجه حاصل شده که شیخ محمد عبده بیشتر معتقد به انجام اصلاحات در میان حکومت های اسلامی است و سید قطب نیز معتقد به نوعی تفکر آرمانی و البته تکفیری در مسیر فعالیت های خود می باشد.
Islamic societies have experienced numerous ups and downs from the early days of Islam to the present. Throughout their history, they have known eras of peak glory, during which they served as centers of knowledge and played active roles in global politics. In the modern era, however, what is observed in Islamic societies is weakness and incompetence among rulers, alongside cultural and moral decline and economic poverty across various segments of the Muslim population. Islamic scholars attribute the root of these problems to a detachment from the Quran and view a return to Quranic thought as the remedy. Among Islamic scholars, Sheikh Muhammad Abduh and Sayyid Qutb—prominent Sunni figures—have addressed this issue, identifying the solution as a return to the Quran and the implementation of divine laws within Islamic society. This article employs a descriptive-analytical approach; an examination of the aforementioned scholars' views reveals that Sheikh Muhammad Abduh primarily advocates for reform within Islamic governments, whereas Sayyid Qutb’s approach is characterized by an Keywords: Sheikh Muhammad Abduh, Sayyid Qutb, Quran, Divine government, Islam.
ابن خلدون، (بهار 1396) تاریخ ابن خلدون، جلد اول، مصحح سهیل زکار، بیروت، دارالفکر، هق 1408
الیاسی، مرتضی، تجلی حکومت الهی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه ی مطالعات انقلاب اسلامی، سال چهاردهم، شماره 48.
حقیقت، سید صادق، (تابستان 1379) اندیشهی کلامی سیاسی عبده، مجله نامهی مفید، ش 22.
حنفی، حسن، (بی تا) الحرکات الدینیه المعاصره، قاهره، مکتبه المدبولی.
زرکلی، خیرالدین، (1990م) الاعلام، جلد سوم، بیروت، دار العلم للملایین.
سید قطب، (1953م) دراسات الاسلامیه، قاهره، مکتبه لجنه الشباب المسلم.
سید قطب، (1957م) فی ظلال القرآن، جلد پنجم، قاهره، دار احیاء الکتب العربیه.
عبده، شیخ محمد، (1427ق) الاعمال الکاملة للامام محمد عبده، محمد عماره، جلد اول، قاهره، دار المشروق، الثانیه.
عبده، شیخ محمد، (2005م) رسالةالتوحید، قاهره، مکبث الأسرۀ.
عنایت، حمید، (1356) سیری در اندیشه های سیاسی عرب، شرکت سهامی کتاب های جیبی، چاپ اول.
مرادی، مجید، (1382) تقریر گفتمان سید قطب، نشریه علوم سیاسی، شماره 12، 12.
مطهری، مرتضی، (1390) نهضت های اسلامی در یکصد سال اخیر، تهران، انتشارات صدرا.
موسوی الخمینی، روح الله، (1357) صحیفهی نور، جلد چهارم، تهران، مرکز نشر آثار امام.
واعظی، احمد، (1386) حکومت اسلامی، قم، مرکز مدیریت حوزه ی علمیه، 15.
ویسی، محمود، (پائیز 1391) روش شیخ محمد عبده در تفسیر مسائل اجتماعی و فقهی در قرآن، فصلنامه ی فروغ وحدت، سال هشتم، شماره ی 29.